وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان

 استان سرسبز مازندران با برخورداری از (3/4) درصد از جمعیت ایران در منطقه َ47 و َ35 ​تا َ35 و َ36 درجه عرض شمالی و َ34 و َ50 تا َ10 وَ 54 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. وسعت مازندران 23756 کیلومتر مربع معادل (46/1) درصد کشور در شمال ایران به دریای مازندران (کاسپین) ، از شرق به استان جدیدالتأسیس گلستان ، از غرب به استان گیلان و از جنوب به سلسله کوههای البرز و استانهای تهران ، قزوین و سمنان محدود می شود. استان مازندران در تقسیمات جغرافیایی از 17 شهرستان تشکیل شده که مجموعاً 45 بخش شامل 52 شهر و 115 دهستان را در بر می گیرد. 

سلسله میانی البرز همچون سدی رفیع ، در امتداد شرق به غرب ، استانهای شمالی کشور از جمله مازندران را به قسمت جلگه ای و کوهستانی تقسیم و آن را از قسمت داخلی ایران جدا می سازد. آب و هوای مازندران با توجه به وجود دریا، جنگل و کوهستان به نواحی معتدل مرطوب جلگه ای ، معتدل کوهپایه ای و سرد کوهستانی (در ارتفاعات بالای 3000 متر) دسته بندی می شود که جمعیت غالب استان در اراضی جلگه ای آن ساکن می باشند. 

بررسی میانگین پارامترهای هواشناسی ایستگاههای سپنوپتیک مناطق جلگه ای غرب تا شرق استان ، در دوره بلند مدت آماری 23 ( و قائمشهر 17) سا له منتهی به سال 1381 نشان می دهد که، مجموع بارندگی سالانه شهرهای غرب استان رامسر (1152) و نوشهر (1307) میلی متر بیشترین مقدار ، مناطق میانی بابلسر (928) و قائمشهر (715) ، و بهشهر با (578) میلی متر در شرق استان کمترین مقدار را دارند 000 میزان ساعت روزهای آفتابی در بین 5 شهر فوق ، بابلسر با 46% اوقات روز معادل (2050) ساعت بیشترین میزان ، رامسر) بهمراه بهشهر( 1797) ساعت از کمترین مقدار برخوردارند000حداکثر (و حداقل) مطلق درجه حرارت روزانه این پنج شهر در طول دوره مذکور ، بین 35 تا 40 (و 6 ـ تا 3ـ) درجه سانتی گراد ، اما میانگین های : حداکثر ، متوسط و حداقل درجه حرارت سالانه پنج شهر فوق نزدیک بهم ، به ترتیب 3/20 ، 5/16 و 6/12 درجه سانتی گراد برآورد شده است . میانگین رطوبت مطلق این شهرها از حداقل 7 تا حداکثر 100 درصد در نوسان بوده است. اما میانگین های : ارقام حداکثر ، متوسط و حداقل رطوبت نسبی سالانه پنج شهر فوق به ترتیب 95 ، 80 و 68 درصد را نشان می دهد 000 حداکثرسرعت وزش باد شهرها از 24 تا 28 متر بر ثانیه در نوسان بوده است و حداکثر بارندگی در یک روز در طول دوره بلند مدت مذکور در رامسر بیشترین مقدار (328) ، نوشهر (305) میلی متر و کمترین مقدار مربوط به بابلسر با (200) میلی متر می باشد. 

دریای مازندران 
دریای کاسپین معروف به دریای مازندران با وسعتی حدود 438 هزار کیلومتر مربع ، بزرگترین دریاچه جهان بشمار می آید. این دریا در بین کشورهای ایران ، آذربایجان ، روسیه ، قزاقستان و ترکمنستان واقع شده است. عمق این دریا از شمال به جنوب افزایش یافته بطوریکه عمق متوسط نواحی شمالی فقط شش ( 6 ) متر ولی در جنوب و جنوب غربی سواحل ایران (و آذربایجان) حداکثر به یکهزار (1000) متر می رسد. کناره های این دریاچه بزرگ عمدتاً شن زار و پست و صاف می باشد . د ریای مازندران که نقش تعیین کننده ای در آب و هوای استانهای ساحلی شمال کشور داشته ‌و زیبایی های بی نظیری به استانهای گیلان و مازندران و گلستان بخشیده به موجودیت و حفظ شرایط زیستی این دریا توسط کشورهای همسایه ایران بستگی دارد. در مجموع ، (87) درصد از آب رودخانه ها مربوط به ولگا و اورال در روسیه ، (7) درصد آب رودخانه های سواحل غربی آذربایجان و (5) درصد نیز آب رودخانه های سواحل جنوبی در ایران به دریای کاسپین (مازندران) و ... سرازیر می شوند. از کل محیط ساحلی دریای مازندران 6379 کیلومتر ، 991 کیلومتر آن مربوط به ایران و 338 کیلومتر در استان مازندران قرار دارد 

منابع آبی مازندران 
پتانسیل بالقوه آب استان (6/6) میلیارد متر مکعب است که سهم هر یک از منابع آبهای سطحی (9/4) و سفره های زیرزمینی (7/1) میلیارد متر مکعب می باشد. ضریب بهره برداری سالهای اول دهه 1380 هـ . ش . برای آبهای زیرزمینی 60 تا 70 درصد ، اما آبهای سطحی بالای 50 درصد می باشد. از بین 63 رودخانه مازندران ، رودخانه هراز بعنوان بزرگترین رودخانه منطقه می باشد که از وسط شهر آمل می گذرد.

. رودخانه های تجن ساری ، تالار قائمشهر ، بابلرود در بابل ، چالوس در شهرستان چالوس و چشمه کیله در تنکابن پر آب ترین و با اهمیت ترین آنها می باشند. با احداث سد های در دست ساخت در آمل، بابل و نکاء و کانال انتقال آب غرب ، استان در آینده از ذخیره آبی مطمئن برای کشاورزی برخوردار خواهد شد.

جنگل و مرتع 
استان مازندران با پوشش حدود (80) درصد جنگل و مرتع ، دارای (960) هزار هکتار جنگل های منحصر به فرد هیرکانی و ( 1200 ) هزار هکتار مرتع نسبتاً مرغوب می باشد. گونه های درختی مهم جنگل مازندران عبارتند از بلند مازو ، ممرز ، آزاد ، افرا، نارون ( ملج و اوجا) ، شاه بلوط ، زبان گنجشک (ون) و راش و نمدار و انجیری می باشد ضمنا مهمترین گونه های حفاظتی آن شامل شمشاد ، سفید پلت ، سرخدار و غیره می باشد. پارکهای جنگلی نور و سیسنگان نوشهر ( به ویژه ) و سایر پارکهای جنگلی استان از جاذبه های مهم گردشگری استان مازندران محسوب می شود 

موقعیت جغرافیایی
استان مازندران در شمال ایران، مساحتی حدود 46460 کیلومتر مربع، یازدهمین استان ایران از نظر وسعت است. این استان تقریباً 3% کل کشور را شامل می‌شود و بین َ47،035 تا َ8 ، 038 عرض شمالی از استوا و َ16، 050 تا َ10، 056 طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ قرار گرفته است. حد شمالی آن دریای خزر و کشور اتحاد جماهیر شوروی و حد شرقی آن استان خراسان است و حد جنوبی آن استانهای سمنان و تهران و زنجان و حد غربی آن استان گیلان است. 

آب و هوا
به طور کلی جلگه مازندران دارای آب و هوای معتدل و مرطوب است که معروف به آب و هوای معتدل خزری است. عوامل موثر در آب و هوای این استان عبارتند از وجود کوههای البرز، جهت قرار گرفتن آنها، ارتفاع مکان، نزدیکی به دریا و .... می‌باشد به طور کلی دو جریان هوا در این منطقه تأثیر می‌گذارد:

ـ جریان اول: هوایی که از شمال و شمال شرقی از سیبری به طرف مازندران می‌آید و این توده در زمستان باعث سردی هوا و ریزش برف و باران شده و در تابستان به ندرت وزیده و سبب خنکی هوا می‌گردد.


- جریان دوم: به بادهای غربی که از طرف اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه وزیده که در زمستان باعث ریزش باران شده و در تابستان بر رطوبت هوا می‌افزاید و همچنین باعث شرجی شدن آن می‌گردد. 

رودخانه‌ها
رود هراز- هراز یکی از رودهای پر آب و دایمی استان است و این رود از دامنه‌های شمالی کوههای لار و لواسانات سرچشمه گرفته وتا پلور رودلار نامیده می‌شود از پلور به بعد نام آن به هراز تبدیل می‌شود. یکی از شاخه‌های پر آب این رودخانه رود نور می‌باشد که در منطقه هر دو رود به هراز متصل می‌شود .
رود چالوس- در شرق رودخانه سه هزار و از اتصال دو رود زانوس و کندوان تشکیل شده است و با شعبات متعدد خود آبهای منطقه‌ای مربوطه را دریافت و به دریا می‌آورد.

گرگان رود- طول این رودخانه در حدود 350 کیلومتر است که از دامنه‌های شمالی رشته کوه‌های البرز شرقی و از ارتفاعات خراسان غربی سرچشمه گرفته و پس از عبور از آق‌قلادر غرب روستای خواجه نفس با تشکیل دلتای کوچکی وارد دریای خزر می‌شود. وسعت حوضه آبگیر آن حدود 10200 کیلومتر مربع و عمق بستر آن بین 4 متر در حوالی مصب تا 30 متر در سدگرگان در تغییرات است.
رود اترک- رود اترک از هزار مسجد خراسان سرچشمه گرفته و در محلی به نام قلعه چات رشته فرعی سومبار به آن می‌پیوندد. اترک به طول 500 کیلومتر پس از دریافت 10شاخه فرعی وجویبارهای موقتی به طرف دریای خزر جاری می‌شود. 

پوشش گیاهی
پوشش گیاهی در این استان به دو دسته جنگل و مرتع تقسیم می‌شود. جنگل‌های مازندران یکی از منابع مهم ثروت کشور به حساب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آیند، این جنگلها در اعتدلال هوا و تنظیم رودها نقش داشته و از لحاظ صنعتی نیز بسیار حائز اهمیت‌اند. مساحت جنگلهای مازندران حدود 15544000 هکتار برآورد شده انواع درختان جنگلی این استان عبارتند از بلندمازو، ممرز، آزاد، انجیلی، توسکا، شمشاد، افرا، نمدار، نارون و... مراتع نیز در استان شامل مراتع ییلاقی و قشلاقی می‌باشد. 

ویژگیهای انسانی
جمعیت این استان طبق برآورد مرکز آمار استان در سال1382 حدود 2765667 نفر بوده است که تراکم نسبی 4/62 نفر در هر کیلومتر مربع را نشان می‌دهد.